Менчик формасы милдеттенмелер боюнча ким жана эмнеге жооп берерин, киреше кантип бөлүштүрүлөрүн жана кандай салык режимдери мүмкүн болорун аныктайт. Контрагентти текшерүүдө да форма маанилүү: ИП менен ЖЧКнын жоопкерчилиги ар башка. Кыргызстандагы негизги юридикалык жактардын формаларын карап чыгабыз.
ЖЧК — жоопкерчилиги чектелген коом
Бизнестеги эң кеңири тараган форма. Катышуучулар коомдун милдеттенмелери боюнча өз үлүшүнүн чегинде гана жооп беришет, жеке мүлкү менен эмес. Соода-сатыктан баштап кызмат көрсөтүүгө чейин көпчүлүк коммерциялык долбоорлорго төп келет. Башкаруу — директор жана катышуучулардын жалпы жыйыны аркылуу жүргүзүлөт.
ААК — ачык акционердик коом
Капиталы акцияларга бөлүнөт. Жабык жана ачык формалары болот. ААК ири бизнеске жана инвестор тартылган долбоорлорго ылайыктуу, көбүрөөк корпоративдик башкарууну жана маалыматты ачыктоону талап кылат.
ИП — жеке ишкер
Бул юридикалык жак эмес, жеке адамдын ишкерлик иш жүргүзүүгө укугу. Башкы айырмачылыгы — ИП бардык милдеттенмелер боюнча бүт мүлкү менен жооп берет. Бирок каттоо жана отчеттуулук жеңил. Көп учурда патент же жөнөкөйлөтүлгөн режимде иштейт.
| Критерий | ЖЧК | ИП |
|---|---|---|
| Жоопкерчилик | Үлүш чегинде | Баардык мүлк менен |
| Каттоо | Татаалыраак | Жөнөкөй |
| Өнөктөштөрдү тартуу | Ыңгайлуу (үлүш) | Чектелген |
| Ири келишимдер үчүн имидж | Жогору | Жогору |
Башка формалар
- ММ — мамлекеттик мекеме. Мамлекет негиздейт, мүлкү мамлекеттик менчикте.
- КФ — коомдук фонд. Социалдык, кайрымдуулук жана башка коомдук пайдалуу максаттар үчүн коммерциялык эмес форма.
- Кооператив. Кошулуп, пай менен бирге чарбалык иш жүргүзүү үчүн түзүлөт.
- Чет элдик компаниялардын филиалдары жана өкүлчүлүктөрү — өзүнчө юридикалык жак эмес, филиал-структуралар.
Жаңы бизнес үчүн кайсы форма? Көпчүлүк коммерциялык долбоорлор үчүн эң оңой баштоо — ЖЧК (жоопкерчилик чектелген) же ИП (эгер иш майда жана жалгыз болсо). Ири бизнес жана инвестор болсо — ААК ылайыктуу. Тандоо тобокелчиликке, өнөктөштөрдүн санына жана капитал тартуу пландарына жараша болот — бул юридикалык кеңеш эмес, багыт катары караңыз.
Текшерүүдө форма эмнеге маанилүү
Контрагенттин формасын билүү менен тобокелчиликти так баалай аласыз: ИП болсо, доо түз эле жеке мүлккө каратылышы мүмкүн, ЖЧКда — коомдун активдерине гана. Менчик формасы субъекттин карточкасында көрсөтүлөт жана ORQUN Индексинде компаниянын жашы, карызы жана байланыштары менен кошо эске алынат. ИНН кантип окулат — 14 белги ИНН тууралуу макалада.